Һуkырҙарҙың hуkыр «эт hуғарыусылары»

Йәки йондоҙнамәгә ышанырға яраймы?

(«Ваҡыт!» гәзите, №1, 27.02.2010)

«Яңылыш ҡарашты күптәр уртаҡ фекер тип тапһа ла,
ул яңылыш ҡараш булыуҙан туҡтамай»
(Лев Толстой)
 

Йондоҙнамә

Һуңғы йылдарҙа, дөйөм халыҡ иҫәбенә ҡарата фәнни академиялар һәм ғалимдар һаны артыу менән бер рәттән, ябай халыҡтың ахмаҡлығы ла арта төштө. Был, бигерәк тә, халыҡтың юҡ-бар мәғлүмәткә ышаныуында асыҡ сағыла. Фән өлкәһендә «ялған фән» тигән төшөнсә бар, уны ғалимдар үҙҙәре «антифән» тип йөрөтә. Әлбиттә, ике тиҫтә йыл дауамында фәнде түбәнһетеү, ситкә этәреү сәйәсәте үҙ эшен башҡармай ҡалманы – был антифәндең сәскә атыуына булышылыҡ итте. Бынын һөҙөмтәһе булараҡ, ябай халыҡтың аңын томанлаусы, алдатыусы бихисап «академиктар» ҙа ҡалҡып сыҡты.

Антифәндең бөгөн иң сағыу лакмус ҡағыҙы – астрология. Антифән – тарихи төшөнсә. Мәҫәлән, мәңгелек двигателде эшләргә тырышыу үҙ ваҡытында ялған фән булмаған, сөнки һуңынан ғына уны эшләп булмауҙы иҫбатлағандар. Шулай уҡ, элек, Ҡояш менән Ер араһында бәйләнеште өйрәнгәнгә тиклем, астрология ла ялған фән булмаған. Ай менән Ҡояш тотолоуын, йондоҙҙарҙы өйрәнгән тәүге эҙләнеүҙәр осоронда кеше яҙмышына йондоҙҙарҙың йоғонтоһо тураһында бер гөлләмә уйҙырмалар, иҫбатланмаған да, әммә бер үк ваҡытта кире лә ҡағылмаған гипотезалар барлыҡҡа килә. (Был авторҙың мәсьәләгә донъяуи, йәғни «фәнни» яҡтан ҡарашы, ә ысынында иһә тәүге пәйғәмбәр һәм тәүге кеше Әҙәм ғәләйһи-ссәләм ваҡытынан уҡ иманлылар кеше яҙмышына йондоҙҙарҙың йоғонтоһо юҡ икәнен яҡшы белгән – ред.). Бөгөн был өлкәләге уйҙырма фараздар фәнни яҡтан кире ҡағылһа ла, күптәр уның ярҙамында легенда-миф ҡороп аҡса эшләүен, кеше алдауын дауам итә.

Больше

450 йыллыk уйҙар

Фәнзил ӘХМӘТШИН

(поэма)
 

Ҡыуанағыҙ тағы нимә табып?
Тағы ниндәй бөйөк тантана?
Тик ниңәлер минең күҙҙәремдә
Шатлыҡ түгел, йәшле ҡан тама.
 
Башҡорт илкәйендә шау-шыу үтте,
Күргәнемде һеҙгә яҙамын.
Уйлаһаң, был дүрт быуатлыҡ байрам,
Әллә 450 йыллыҡ язамы?
 
Әйтте бер йәш түрә (ул бит «күпте» күрә),
Байрам кәрәк, имеш, халыҡҡа.
Ләкләнеләр уны журналистар –
Һүҙҙе һалыусылар ҡалыпҡа.
 
Йырла, башҡорт, бер тамаша булһын,
Беҙҙең тоғролоҡто күрерҙәр.
Ана, күршеләргә аҡса төшкән,
Беҙгә лә ҙур өлөш бирерҙәр.
 
Алданырға һәр саҡ яратабыҙ.
Был аҡсалар тиште кеҫәләр.
Шул кеҫәлә булған мал-мөлкәттәр
Кемдең ҡаҙнаһына төшәләр?!
 
Беҙгә кәрәк «никах» яңыртырға…
Мәңге бергә, мәңгелек дуҫлыҡ.
Тик ниңәлер байрам бик тиҙ үтте,
Күңелдәрҙә ҡалды тик бушлыҡ.
 
Ошо бөйөк байрам «бахмурынан»
Айыға (а)лмай оҙаҡ ау(ы)рыныҡ.
Бер мәл айнып, күҙҙе нығ(ы)раҡ асһаҡ –
Үҙгәргән шул икән донъя ныҡ.
 
Йәш түрәбеҙ яңы оя тапҡан,
Талай хәҙер иҫке хужаһын.
Кәнтәй этте күпме ашатһаң да,
Көслө арлан – уның нужаһы.
 
Нимә булды, ҡайҙа беҙҙекеләр?
Килеп тулған төрлө килмешәк…
Улар бында именлекте һаҡлай?!
Кемдән һаҡлай? Минән?! Ни эшләп?
 
Ирек кәрәк тиһәң, һин – экстремист,
Башҡорт тиһәң – бөгөндән фашист.
Ҡөрьән уҡып, бар сөннәтте тотҡан,
«Аллаһ» тигән һәр кем – ваһһабист.
 
Үҙгәрҙе һуң ҡасан был донъялар?
Ҡайҙа башы бөтә бәләнең?
Ҡасан, башҡорт, һин тайпылдың икән
Юлдарынан Аллаһ Тәғ(ә)ләнең?
 
Тауышланмағыҙсы әле берүк,
Бәхәстәрҙән тынып торайыҡ.
Тарих ҡуласаһын кире бороп,
Шул көндәргә ҡабат барайыҡ.
 
Больше

Бергә булдыk – бергә kалайыk!

(«Ваҡыт!» гәзите, №1 (80), 15.01.2014)

Мәрхәмәтле һәм Рәхимле Аллаһ исеме менән!

Барса маҡтауҙарыбыҙ – ғаләмдәр Раббыһы Аллаһҡа. Уның сәләме һәм бәрәкәте һуңғы пәйғәмбәр Мөхәммәткә ﷺ, уның ғаиләһенә, сәхәбәләренә һәм Хөкөм көнөнә ҡәҙәр Ҡөрьән һәм Сөннәт юлынан барыусы барлыҡ мосолмандарға ирешһен!

Ҡәҙерле уҡыусыларыбыҙ! Бына миләди 2014 йылға ла аяҡ баҫтыҡ, һижри календарь буйынса был 1435 йылдың рабиғүл-әүүәл айына тура килә.

Уҙған йыл редакция өсөн төрлө ваҡиғаларға бай булды. Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә шулай тигән: «Ихтимал, һеҙ берәй нәмәнән нәфрәтләнә торғанһығыҙҙыр, ә ул һеҙҙең өсөн хәйерле, һәм, ихтимал, һеҙ берәй нәмәне ярата торғанһығыҙҙыр, ә ул һеҙҙең өсөн насар. Ысынлап та, Аллаһ белә, ә һеҙ белмәйһегеҙ!» («Һыйыр» сүрәһе, 2:216).

Белеүегеҙсә, гәзитебеҙҙең баш мөхәррире алышынды, редколлегия ла үҙгәрештәр кисерҙе. Ҡай саҡ гәзитте баҫтырыуға аҡса ла етмәгән осорҙар булды, «Ваҡыт!» хеҙмәткәрҙәре бушлай эшләп йөрөнө. Фәҡәт Аллаһ ризалығы өсөн, иншә Аллаһ. Уларҙың был ғәмәлдәре ҡабул булһын.

Йәнә шуны иҫегеҙгә төшөрөп үтергә ине, хөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ: бергә булмайынса тороп, динебеҙҙе үҫтереп булмаясаҡ, сөнки беҙ – Мөхәммәт ﷺ өммәте, берҙәм өммәт. Хәҙистәрҙә телгә алыныуынса, Ислам өммәте – бер бөтөн тән, бер бинаның таштары кеүек.

Мин, баш мөхәррир вазифаһын башҡарыусы булараҡ, редакция исеменән һеҙгә, ҡәҙерле уҡыусылар, телефон һәм хаттар аша әйтелгән йылы һүҙҙәрегеҙ өсөн, доғаларығыҙ һәм саҙаҡаларығыҙ өсөн рәхмәт белдерергә теләйем. Аллаһы Тәғәлә барыһын да ҡабул итһен, яҡшылыҡ менән ҡайтарһын һәм Үҙенең ихлас ҡолдарына вәғәҙә иткән Йәннәт баҡсаларына индерһен.

Больше

«Башkорт мәсьәләһе»

"Башҡорт мәсьәләһе"

Тарих факультетында уҡыған сағымда күп төрлө дисциплиналар араһында тарихи сығанаҡтарҙы өйрәнеү фәне лә бар ине. Мин үҙем иһә ул ваҡытта ни өсөндөр лекция-семинарҙарға артыҡ иғтибар итмәй торғайным. Баҡ тиһәң, ныҡ хаталанғанмын икән. Тарих фәненең нигеҙе булған икән ул тарихи сығанаҡтар. Тап шул сығанаҡтар менән эш итә белмәү күп хаталарға килтерә лә инде.

Беҙҙеңсә, кешелек өсөн иң ҙур, иң мөһим сығанаҡ ул – Ҡөрьән. Эйе, ҡайһы бер скептик тарихсылар Ҡөрьәнде сығанаҡ тип ҡабул итмәгән була. Әммә шул уҡ тарихсылар ҡайҙалыр, ниндәйҙер бабай һөйләгәнде, йә иһә ниндәйҙер монах йә сауҙагәр яҙып ҡалдырғанды мөһим дәлил итеп еңел ҡуллана алалар.

Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөнгө көндә лә тарихыбыҙҙы күпселек белгестәр атеистик совет осоронан ҡалған принциптар аша өйрәнә. Әммә халҡыбыҙ ислам динен ҡабул иткәндән алып башҡорттарҙың теге йәки был эштәрен аңлау өсөн беренсе нәүбәттән уларса фекерләү фарыздыр бит? Күп ихтилалдарҙың, йәмәғәт ҡарарҙарының асылын, шул осорҙа динле булған ихтилал етәкселәренең ҡыланышын аңлау һәм өйрәнеү өсөн, һис шикһеҙ, ислам динебеҙҙе тулыһынса аңларға кәрәк. Әммә динде фәнни яҡтан ғына белгән түгел, ә динде үҙе тулайым тотҡан, Исламды эстән өйрәнгән тарихсы ғына хаҡиҡәткә нығыраҡ яҡынлашыр. Ә тарихыбыҙға динде белмәгән тарихсыларҙың күҙлегенән ҡарау – ул, минеңсә, һуҡыр ҡараш. Мәҫәлән, шул уҡ ихтилалдарҙы ғына алып ҡарағанда ла, иң тәүҙә күҙгә салынған факт – ул күп яуҙарҙың башында муллаларҙың, абыҙҙарҙың, имамдарҙың тороуы. Йәки, мәҫәлән, ни өсөн башҡорттар ислам динен еңел ҡабул иткән, ә көсләп суҡындырыуға ҡаршы быуаттар буйы йәне-тәне менән, мал-мөлкәтен сарыф итеп, ҡаршы һуғышҡан һуң?..

Үҙем, Аллаға шөкөр, дингә ҡайтҡас, халҡыбыҙ тарихына ҡарашым күпкә үҙгәрҙе. Быға тиклем аңлашылмаған күп нәмәләргә күҙҙәрем асылды. Ошо гәзитебеҙ биттәрендә, Алла бирһә, үҙ тарихыбыҙҙы ана шул яңы, мосолманса ҡараш аша сағылдырып биреп барырға уйлайбыҙ.

Больше

«Үпкәләрем таҙа hауа hорай…»

Шиғыр

Үпкәләрем таҙа һауа һорай,
Тәмәкесе, туҡтат төтәүеңде!
Былай ҙа бит бысраҡ беҙҙең һауа,
Ә һин инде икенсеһен ҡабаң.
Шул ағыуға күпме хаҡ түләнең?
Һин бит ҡоло кескәй бер үләндең,
Үҙ нәфсеңә ҡаршы тора алмай.
Һине үлән түгел, шайтан еңде.
 
Ҡолаҡтарым инде тоноп бара,
Әңгәмәсем, туҡтат ғәйбәтеңде!
Күп һөйләүҙән нисек телең һынмай,
Юҡты бар, тип миңә, күҙ ҙә йоммай,
Шул ғәйбәттән ләззәт табаһыңмы?
Ишетмәнең минең һорауымды.
Туҡтатырға һине тапмам сара,
Телеңә һин ултыртҡанһың енде.
 
Больше

Һөйәнтүҫ

Һөйәнтүҫ

Кемдер әйтер:
“Күтәрәһең ниңә тарих саңын?
Ул көндәрҙе халыҡ иҫләмәй.
Нимә кәрәк? Булған, үткән инде…
Аяҙ көндә бәлә көҫәмә”.
 
Беҙ ҡапсыҡта ятмай – тишеп сыға,
Йәшерһә лә дошман мәкерен.
Ҡанлы тарих юҡ та дәреслектә,
Тик юйылмай халыҡ хәтере…
 
Үткәндәргә инде барып булмай,
Арттарынан булмай бит үлеп…
Был тиклем дә фажиғәне белгәс,
Булмай икән йәшәү гел көлөп.
 
Больше

Фитыр саҙаkahы

Фитыр садака

(“Ваҡыт!” гәзите, №9-10, 16.08.2012)

Фитыр саҙаҡаhы асылда ризыҡ менән бирелә

«Аллаһ рәсүле (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) һәр кешегә – ҡолмо ул, иреклеме, ир-егетме, ҡатын-ҡыҙмы, йәш сабыймы, әллә оло кешеме – барыһына ла финиктан бер сағ (2,4 кг) йәки арпанан бер сағ итеп фитыр саҙаҡаһы бирергә фарыз ҡылды», — тип хәбәр итә Абдуллаһ ибн Ғүмәр (Аллаһ унан риза булһын) (Бохари хәҙистәр йыйынтығынан). Икенсе хәҙистә Әбү Сәид Әл-Худри (Аллаһ унан риза булһын) былай тип еткерә: «Фитыр саҙаҡаһын ризыҡ менән: йә арпа менән, йә тәмер (кипкән финик) менән, йә кипкән ҡорот менән, йә йөҙөм менән бер сағ итеп бирә торған инек» (Бохари йыйынтығынан).

Был хәҙистәрҙән аңлашылыуынса:

1. Фитыр саҙаҡаһының күләме өйҙәге кеше һанынан сығарыла. Был һанға балалар ҙа, ололар ҙа керә. Мәҫәлән, әгәр өйҙә ир менән ҡатын булып, уларҙың өс сабыйы бар икән, ир кеше биш кеше иҫәбенән – сабыйҙары ураҙа тотмаһа ла – фитыр саҙаҡаһы бирергә тейеш. Йәғни биш сағ ризыҡ.

Больше

Назад — предыдущие записи

Отслеживать

Get every new post delivered to your Inbox.